ترسیم (نقشهبرداری) برنامه درسی (Curriculum Mapping)
ترسیم (نقشهبرداری) برنامه درسی اجازه می دهد تا مربیان از نرم افزارهای کامپیوتری برای ارزشیابی اثربخشی آموزش در کلاس درس استفاده نمایند. فرض اساسی در ترسیم (نقشهبرداری) برنامه درسی این است که یادگیری دانشآموزان از طریق مستندسازی و ارزشیابی آنچه که برنامهریزی شده و نیز آنچه که در کلاس درس آموزش داده میشود، بهبود مییابد. به عبارت دیگر، نقشه برنامه درسی راهی برای پاسخگو نگه داشتن مدارس در قبال تدریس "استانداردها" و یا آنچه که قرار است دانشآموزان یاد بگیرند، میباشد.
مفهوم نقشه برداری (ترسیم) برنامه درسی برای اولین بار در دهه1980مطرح گردید. در سال 1997، مدلی برای نقشه برداری برنامه درسی توسط دکتر جاکوبز، مدیر کمپانی طراحان برنامه درسی که یک سازمان مجازی ارائه دهنده خدمات مشاوره برنامه درسی مدرسه در سطح بین المللی است، صورتبندی گردید. این شرکت میزبان همایش های سالانه موسسه ترسیم برنامه درسی نیز میباشد.
در حال حاضر، در بسیاری از موارد، دروس کلاسی به سمت الزامات و خواستههای ملی، منطقه ای و نواحی آموزشی که مشخص کننده آنچه که میبایست آموزش داده شود، هدایت میگردند. به طور کلی، معلمان زمان زیادی برای افزودن اطلاعاتی که به نظر آنان جالب میباشند به دورن برنامه درسی ندارند. نقشه های برنامه درسی راهی برای سازماندهی شرایط و الزامات مختلف و نیز ارزشیابی امکان دستیابی به آنهاست. علاوه بر این، میتوان از نقشه های برنامه درسی به عنوان یک ابزار برنامهریزی برای تامین کلیه موضوعات مورد نیازی که میبایست در طی یک سال تحصیلی یا یک دوره زمانی خاص تحت پوشش قرار گیرند، استفاده نمود.
معلمان معمولاً در هنگام ساخت نقشه های برنامه درسی، که عمدتاً به شکل آنلاین صورت می گیرد، با هم همکاری می کنند. آنلاین بودن اطلاعات اجازه می دهد تا معلمان و مدیران به آسانی به اطلاعات مذکور دسترسی داشته باشند. داده ها را می توان به صورت ماهانه و یا دوره های منظم گزارش نمود. برای مثال، یک نقشه برنامه درسی ممکن است آنچه را که به دانش آموزان در طول یک دوره زمانی خاص آموزش داده می شود و نیز ارزشیابی هایی را که برای تعیین اینکه آیا دانش آموزان مواد و موضوعات درسی را آموخته اند یا خیر، انجام می گیرد، فهرست نماید. دادههای جمع آوریشده از طریق ترسیم برنامه درسی را می توان بر اساس موضوع، سطح کلاسیو یا کلیت یک نظام آموزشی مورد مقایسه قرار داد.
به طور خلاصه نقشه های برنامه درسی می توانند در ارزیابی مربیان از آنچه انجام داده و آنچه انجام ندادهاند، کمک نمایند. نقشه های برنامه درسی که به دقت طراحی شده باشند میتوانند شکافها و کمبودها و یا و یا موارد تکراری در تدریس معلمان را کشف و بر ملا سازند. این داده ها میتوانند در زمینه تصمیمگیری جهت تغییر و یا حذف روش ها و اقدامات غیراثربخش و یا موارد مغایر با استانداردها مورد استفاده قرار گیرند.
داده های حاصل از نقشههای برنامه درسی می توانند فعالیت های کلاسی اثربخش را نیز آشکار سازند. به موازات تغییرات دائمی استانداردها، نقشههای برنامه درسی نیز تغییر می کنند. این نقشهها همواره کاری پیشرونده و در حال توسعه میباشند که همگام با دوره ها و دروس، دانشآموزان و استانداردهای جدید تغییر میکنند.
لازم به ذکر است که نقشه های برنامه درسی برای ارزشیابی شایستگی و صلاحیت معلمان تدوین نگردیده و به کار برده نمیشوند. در عوض، آنها یک ابزار ارزشیابی میباشند که می توانند یادگیری دانش آموز را بهبود بخشیده و ارائه مواد و موضوعات درسی را در کلاس درس به نحو احسن ممکن سازند.
نصراله نوروزی هستم، دانشجوی دکترای تخصصی برنامه ریزی درسی دانشگاه شیراز. در این وبلاگ سعی خواهد شد مطالب علمی و پژوهشی و نیز دست نوشته هایی پیرامون برنامه ریزی درسی ، مدیریت آموزشی (رشته تحصیلی دوره کارشناسی ارشد اینجانب) و نیز سایر حوزه های علوم تربیتی، درحد بضاعت علمی نگاشته شود. إنشااله که مقبول درگاه عزیزان واقع گردد.