آموزشی و پژوهشی

ماتریس سوآت (SWOT) چیست؟

 ماتریس سوآت یکی از تکنیک‌های برنامه‌ریزی راهبردی (Strategic Planning) و به طور كلي يك چارچوب مفهومي است كه براي شناسايي و تحليل تهديدها (Threats) و فرصت‌ها (Opportunities) در محيط خارجي يك سيستم و بررسي قوّت‌ها (Strenghts) و ضعف‌هاي (Weaknesses) دروني آن به منظور سنجش وضعیت و تدوین راهبرد (Strategy) برای هدایت و کنترل سیستم مزبور به كار گرفته مي شود. مفاهیم پایه در این تکنیک عبارتند از: راهبرد، محیط داخلی، محیط خارجی، قوّت، ضعف، تهدید، فرصت.

آلبرت هامفری ( Humphrey) از بنیانگذاران تکنیک سوآت بیان می‌دارد که اگرچه مجموعه متغیّرهای موجود در ماتریس سوآت یعنی قوّت، ضعف، فرصت و تهدید، متغیّرهای جدیدی نیستند؛ اما نکته جدیدی که همانا توانایی این تکنیک در هماهنگ نمودن و یافتن ارتباط نظام مند میان متغیّرهای مزبور است در این تکنیک ایجاد شده است.

برای تحلیل وضعیت و تدوین راهبرد از طریق تکنیک سوآت باید مراحل زیر را طی نمود

1- بازشناسی و طبقه بندی قوّت ها و ضعف‌های داخلی سیستم؛ 2- بازشناسی و طبقه بندی فرصت ها و تهدیدات موجود در محیط خارجی سیستم؛ 3- تکمیل ماتریس سوآت؛ 4- تدوین راهبردهای گوناگون برای هدایت سیستم در آینده.

در تکنیک سوآت، يك راهبرد مناسب باید بتواند قوّت‌ها و فرصت ها را به حداكثر و ضعف ها و تهديدها را به حداقل ممكن برساند. به نقل از گلکار (‌1385) ماتريس سوآت بر حسب وضعيت سيستم مورد‌نظر، امكان تدوين چهار راهبرد متفاوت از نظر میزان کنشگری را به شرح زیر فراهم مي‌آورد:

1- راهبرد دفاعی راهبرد [حداقل حداقل] ( Mini-Mini Strategy)

هدف کلی این راهبرد، که می توان آن را راهبرد بقاء ()نیز نامید، کاهش ضعف های سیستم به منظور کاستن و خنثی سا زی تهدیدات است.

2- راهبرد انطباقی [راهبرد حداقل حداکثر] ( Mini – Maxi Strategy)

راهبرد انطباقی تلاش دارد تا با کاستن از ضعف‌ها، بتواند حداکثر استفاده را از فرصت‌های موجود ببرد .یک سازمان ممکن است در محیط خارجی خود متوجه وجود فرصت‌هایی شود؛ ولی به واسطه‌ی ضعف های سازمانی خود قا در به بهره‌برداری از آن نباشد .‌در چنین شرایطی اتخاذ راهبرد انطباقی می‌تواند امکان استفاده از فرصت را فراهم آورد.

3-راهبرد اقتضایی [حداکثر حداقل] (Maxi – Mini Strategy)

این راهبرد بر پایه‌ی بهره گرفتن از قوّت‌های سیستم برای مقابله با تهدیدات تدوین می‌گردد و هدف آن به حداکثر رساندن نقاط قوّت و به حداقل رساندن تهدیدات است.  با این وجود از آنجا که تجارب گذشته نشان داده است که کاربرد نابجای قدرت می تواند نتایج نامطلوبی به بار آورد هیچ سازمانی نباید به طور نسنجیده از قدرت خود جهت رفع تهدیدات استفاده کند .

4- راهبرد تهاجمی [حداکثر حداکثر] (– Maxi Strategy Maxi)

تمام سیستم‌ها خواهان وضعیتی هستند که قادر باشند توأمان قوّت و فرصت‌های خود را به حداکثر برسانند. . بر خلاف راهبرد دفاعی که یک راه حل واکنشی(Reactive) می باشد؛راهبرد تهاجمی یک راه حل کنش‌گر(Proactive) است.  در چنین وضعیتی سازمان با استفاده از نقاط قوّت خویش جهت گسترش  بازار تولیدات و خدمات خود گام برمی دارد .

منابع

- گلكار، كورش(1385)، مناسب سازي تكنيك تحليلي سوآت (SOWT) براي كاربرد در طراحي شهري،

مجله‌ی صفه، شماره 41، سال پازدهم، صص21-2.

- Humphrey, Albert. S. (2004)." The Origins of the SWOT Analysis Model." Available at: http://www.businessballs.com., [17 November 2010].

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و ششم آبان 1389ساعت 23:4  توسط نصراله نوروزی   |